Khi cha hoặc mẹ đưa con đi, viên chức chỉ cần xác nhận một mối quan hệ. Khi ông bà hoặc cô dì chú bác đưa cháu đi, họ phải lần được cả một chuỗi: đứa trẻ là con của ai, người đó là con của ai, và người đang đứng trước mặt liên quan thế nào tới toàn bộ chuỗi ấy.
Chuỗi quan hệ nghĩa là gì
Lấy ví dụ bà ngoại đưa cháu đi. Giấy khai sinh của đứa trẻ cho biết mẹ nó là ai. Nhưng để chứng minh người phụ nữ lớn tuổi này là mẹ của người mẹ đó, cần thêm một mắt xích nữa.
Mắt xích đó thường là giấy khai sinh của chính người mẹ, thứ mà hầu như không ai nghĩ tới khi xếp hành lý. Không có nó, quan hệ bà cháu chỉ tồn tại trong lời kể.
Bộ giấy tờ tối thiểu
Hộ chiếu của trẻ và của người đi cùng là hiển nhiên. Ngoài ra cần giấy khai sinh của trẻ, giấy tờ nối quan hệ giữa người đi cùng với cha hoặc mẹ trẻ, và văn bản đồng ý có chữ ký của cả cha lẫn mẹ.
Tất cả nên có bản dịch sang tiếng Anh và được công chứng. Một xấp giấy tiếng Việt dù đầy đủ đến đâu cũng không giúp được gì cho người không đọc được nó.
Văn bản đồng ý ở đây phải chi tiết hơn
Với trường hợp cha mẹ đi cùng, tờ giấy chỉ cần nói rằng người kia đồng ý. Với trường hợp này, tờ giấy phải nói thêm rằng cha mẹ giao đứa trẻ cho người có tên cụ thể chăm sóc trong khoảng thời gian cụ thể.
Nên ghi rõ nơi lưu trú ở nước đến, ngày về dự kiến, và một câu uỷ quyền cho người đi cùng quyết định chăm sóc y tế khẩn cấp. Câu cuối này nghe xa vời cho tới lúc cần, và lúc cần thì không xin được nữa.
Khi người đi cùng không phải họ hàng
Bạn của gia đình, giáo viên, hoặc người quen đưa trẻ đi là chuyện có thật và không có gì sai. Nhưng nó xoá mất khả năng chứng minh bằng chuỗi khai sinh, nên toàn bộ sức nặng dồn vào văn bản uỷ quyền.
Lúc này văn bản nên chặt hơn nữa: có công chứng, có ảnh của cả trẻ lẫn người đi cùng nếu được, có số liên lạc của cha mẹ hoạt động suốt chuyến đi. Và hãy chắc rằng cha mẹ ở nhà bắt máy được vào giờ mà cửa khẩu bên kia có thể gọi.
Điều mà đứa trẻ nói ra cũng được nghe
Ở nhiều nơi, viên chức sẽ hỏi thẳng đứa trẻ vài câu đơn giản: cháu đi với ai, đi đâu, bố mẹ cháu ở đâu. Đây không phải thẩm vấn mà là cách kiểm tra nhanh xem câu chuyện có khớp không.
Hãy nói trước với con về chuyến đi theo cách thật và dễ nhớ. Đừng dặn trẻ nói gì cụ thể, vì trẻ học thuộc lòng nghe rất khác trẻ kể chuyện của mình, và sự khác biệt đó thì người làm nghề nhận ra ngay.
Khác biệt về họ trong gia đình
Ở Việt Nam, việc bà ngoại mang họ khác cháu là bình thường và chẳng ai để ý. Ở cửa khẩu nước ngoài, khác họ là một dấu hỏi cần được đóng lại bằng giấy tờ.
Đây chính là lý do chuỗi khai sinh quan trọng. Nó biến ba cái họ khác nhau thành một đường thẳng mà người đọc lần được, không cần tin vào lời giải thích.
Chuẩn bị cho chặng về
Nhiều người chỉ nghĩ tới cửa khẩu nước đến mà quên rằng lúc quay về cũng có kiểm tra, đôi khi kỹ hơn. Cơ quan xuất nhập cảnh Việt Nam cũng quan tâm tới việc trẻ em rời và quay lại cùng ai.
Hãy giữ nguyên bộ hồ sơ cho tới khi về tới nhà, đừng bỏ lại ở nơi lưu trú cho nhẹ vali. Đây là thứ giấy mà bạn chỉ tiếc khi không có.
Sức khoẻ và thuốc men
Người đi cùng cần biết đứa trẻ dị ứng gì, đang dùng thuốc gì, và có tiền sử bệnh nào. Thông tin này nên nằm trên giấy chứ không chỉ trong đầu, vì trong tình huống gấp thì trí nhớ là thứ hỏng trước tiên.
Một trang tóm tắt bằng tiếng Anh do bác sĩ ký là dạng tốt nhất. Kèm theo đó là bản chụp thẻ bảo hiểm du lịch, nếu có mua, và số điện thoại hỗ trợ của công ty bảo hiểm.
Nói chuyện với hãng bay trước
Chính sách của hãng về trẻ em đi cùng người lớn không phải cha mẹ khác nhau khá nhiều. Có hãng không yêu cầu gì thêm, có hãng đòi khai báo trước và điền mẫu riêng.
Gọi cho hãng trước vài ngày là việc mất mười phút. Phát hiện ra yêu cầu đó tại quầy check-in trước giờ bay là việc mất chuyến.
Hỏi đáp
Tôi không tìm được giấy khai sinh của con gái tôi để chứng minh quan hệ bà cháu, phải làm sao?
Có thể xin trích lục khai sinh tại nơi đăng ký hộ tịch gốc. Sổ hộ khẩu cũ hoặc giấy xác nhận cư trú thể hiện quan hệ cũng có giá trị hỗ trợ.
Cha mẹ có thể ký giấy đồng ý qua thư điện tử rồi tôi in ra không?
Không nên. Bản in từ tệp không chứng minh được chữ ký, hãy làm công chứng trước khi đi và mang bản giấy.
Cháu tôi mười lăm tuổi, đã lớn rồi có cần mấy thứ này không?
Vẫn cần, vì dưới mười tám tuổi vẫn là trẻ em theo cách hiểu của hầu hết cơ quan xuất nhập cảnh. Chỉ là trẻ lớn thì việc hỏi đáp trực tiếp dễ hơn.
Nếu bị giữ lại hỏi thì nên xử sự thế nào?
Bình tĩnh, đưa giấy tờ theo đúng thứ tự quan hệ, và gọi cho cha mẹ đứa trẻ nếu được phép. Phản ứng gay gắt làm mọi thứ dài ra chứ không ngắn lại.
