Có một câu hỏi mà viên chức cửa khẩu gần như chắc chắn sẽ đặt ra cho một thiếu niên đi một mình: ai đón cháu, và người đó là ai của cháu. Câu này nghe đơn giản, nhưng nó là câu khó ứng biến nhất nếu không chuẩn bị, vì câu trả lời đúng phải kèm giấy tờ.
Hai lớp thủ tục khác nhau
Việc một thiếu niên bay một mình chạm vào hai hệ thống độc lập. Một là hãng hàng không, với dịch vụ trông trẻ đi một mình và các quy tắc theo độ tuổi của riêng họ. Hai là cơ quan xuất nhập cảnh, với mối quan tâm hoàn toàn khác.
Nhiều gia đình lo xong lớp thứ nhất rồi tưởng đã xong. Nhưng hãng bay chỉ quan tâm tới việc đưa đứa trẻ tới nơi an toàn, còn cửa khẩu quan tâm tới việc đứa trẻ được phép vào và sẽ sống với ai.
Dịch vụ của hãng hàng không
Hầu hết hãng có dịch vụ dành cho trẻ đi một mình, bắt buộc dưới một độ tuổi và tuỳ chọn ở độ tuổi cao hơn. Nhân viên sẽ dẫn trẻ từ quầy làm thủ tục lên máy bay và bàn giao tận tay người đón ở nơi đến.
Điểm mấu chốt: người đón phải có tên trong đăng ký từ trước và phải xuất trình giấy tờ tuỳ thân khớp. Hãng sẽ không giao trẻ cho người khác dù người đó nói gì, nên hãy đăng ký đúng người sẽ thật sự ra sân bay.
Quá cảnh là chỗ dễ hỏng
Nhiều hãng không nhận trẻ đi một mình trên hành trình có nối chuyến, hoặc chỉ nhận khi cả hai chặng cùng hãng. Chuyến nối qua hai hãng khác nhau thường bị từ chối thẳng.
Nếu buộc phải nối chuyến, hãy chọn hành trình có thời gian chờ rộng rãi và cùng một hãng khai thác. Tiết kiệm vài trăm nghìn tiền vé không đáng với rủi ro một đứa trẻ mắc kẹt ở sân bay lạ.
Giấy tờ cho phía cửa khẩu
Cần có văn bản đồng ý của cả cha và mẹ, công chứng, dịch sang tiếng Anh, nêu rõ chuyến đi và người sẽ chăm sóc trẻ ở nước đến. Kèm theo là giấy khai sinh để nối quan hệ.
Cần thêm thông tin về nơi trẻ sẽ ở: địa chỉ, tên chủ nhà hoặc tên ký túc xá, số điện thoại liên lạc. Đây là thứ mà viên chức có thể gọi kiểm chứng ngay, và khả năng kiểm chứng thường làm cho việc kiểm chứng trở nên không cần thiết.
Người giám hộ ở nước đến
Với du học sinh chưa đủ mười tám tuổi, nhiều nước yêu cầu phải có người giám hộ được chỉ định hợp pháp tại nước đó. Đây không phải người đón ở sân bay mà là người chịu trách nhiệm pháp lý trong suốt thời gian trẻ ở đấy.
Trường học thường có chương trình giám hộ hoặc danh sách đơn vị được công nhận. Hồ sơ giám hộ nên hoàn tất trước ngày bay, vì đây là thứ mà cửa khẩu hỏi tới và cũng là thứ trường đòi khi làm thủ tục nhập học.
Thư của trường
Với chuyến đi vì mục đích học tập, thư nhận học hoặc thư xác nhận nhập học là giấy tờ mạnh nhất trong túi hồ sơ. Nó trả lời cùng lúc ba câu: đi làm gì, ở đâu, và trong bao lâu.
Hãy in bản giấy chứ đừng chỉ lưu trong điện thoại. Sóng yếu, máy hết pin, hoặc thư nằm trong hộp thư mà không đăng nhập được đều là chuyện hay xảy ra đúng lúc cần nhất.
Dạy con cách trả lời
Đứa trẻ nên biết rõ mình đi đâu, ở với ai, học trường nào, và ở bao lâu. Không cần thuộc lòng câu chữ, nhưng cần biết sự thật đủ rõ để nói lại một cách tự nhiên.
Hãy dặn con một điều quan trọng hơn nội dung: nếu không hiểu câu hỏi thì nói là chưa hiểu, đừng đoán rồi trả lời bừa. Câu trả lời sai vì nghe nhầm gây rắc rối hơn nhiều so với việc xin nhắc lại.
Tiền và liên lạc
Trẻ nên có một ít tiền mặt của nước đến, một thẻ trả trước, và một điện thoại còn hoạt động khi hạ cánh. Hãy mua trước gói chuyển vùng hoặc chuẩn bị thẻ sim của nước đến để trẻ liên lạc được ngay khi ra khỏi máy bay.
Một tờ giấy nhỏ trong túi áo ghi tên người đón, số điện thoại, địa chỉ nơi ở và số của cha mẹ là thứ nên có. Điện thoại có thể hết pin, tờ giấy thì không.
Chặng về cũng cần chuẩn bị
Đừng chỉ lo chiều đi. Khi trẻ về nước, hãng bay có thể lại yêu cầu dịch vụ trẻ đi một mình, và người giám hộ ở nước đến phải tiễn tận quầy.
Hãy giữ nguyên bộ hồ sơ và đặt dịch vụ cho cả hai chiều ngay từ lúc mua vé. Đặt bổ sung sát ngày đôi khi không còn suất, vì mỗi chuyến bay chỉ nhận một số lượng trẻ giới hạn.
Hỏi đáp
Con tôi mười sáu tuổi thì có bắt buộc dùng dịch vụ trẻ đi một mình không?
Thường là không bắt buộc ở tuổi đó, nhưng nhiều hãng vẫn cho đăng ký tự nguyện. Cửa khẩu thì không quan tâm dịch vụ này, họ quan tâm giấy tờ.
Người đón đổi vào phút chót có được không?
Phải báo cho hãng và sửa đăng ký trước giờ bay. Người không có tên trong đăng ký sẽ không được nhận trẻ.
Có cần giấy giám hộ nếu con ở với người bà con ruột?
Nhiều nước vẫn yêu cầu văn bản chỉ định chính thức, quan hệ ruột thịt không tự động thay thế. Hãy hỏi trường và cơ quan cấp thị thực.
Nếu con bị giữ lại hỏi ở cửa khẩu thì ai được thông báo?
Thông thường là người đón có tên trong hồ sơ, và với trẻ vị thành niên thì cơ quan đại diện của nước trẻ mang quốc tịch cũng có thể được liên hệ.
