Dấu nhập cảnh cho cảm giác như vạch đích. Thật ra nó là vạch xuất phát. Từ giây phút đó, bạn bước vào một tư cách pháp lý mới với một bộ quyền mới và một bộ nghĩa vụ mới, và phần lớn mọi người chỉ nghe nói về vế đầu.
Quyền cơ bản bạn có ngay
Bạn được pháp luật nước đó bảo vệ như mọi người khác đang có mặt trên lãnh thổ: được bảo vệ tính mạng, tài sản, được tiếp cận toà án, được cấp cứu y tế trong tình huống khẩn cấp.
Những quyền này không phụ thuộc vào loại thị thực của bạn. Người đang ở hợp pháp hay thậm chí đã quá hạn đều được cấp cứu khi nguy kịch, đây là nguyên tắc gần như phổ quát.
Nghĩa vụ đầu tiên là đăng ký nơi ở
Nhiều nước yêu cầu người nước ngoài khai báo nơi cư trú trong một số ngày nhất định sau khi nhập cảnh. Ở khách sạn thì việc này thường do khách sạn làm thay.
Nhưng nếu bạn ở nhà người quen hoặc thuê căn hộ ngắn hạn, trách nhiệm khai báo thuộc về bạn hoặc chủ nhà. Đây là lỗi mà rất nhiều người vi phạm mà không hề biết, và nó bị phát hiện vào lúc làm thủ tục khác.
Thị thực quyết định bạn được làm gì
Loại thị thực không chỉ nói bạn ở được bao lâu mà còn nói bạn được làm gì. Thị thực du lịch cho phép đi chơi, thăm thân, dự sự kiện, nhưng không cho phép làm việc có thu nhập.
Ranh giới của chữ làm việc rộng hơn hình dung. Làm từ xa cho công ty ở Việt Nam, bán hàng trên mạng, hay nhận thù lao cho một buổi nói chuyện đều có thể nằm trong phạm vi bị cấm, tuỳ nước.
Học tập cũng có giới hạn
Thị thực du lịch thường cho phép tham gia khoá học rất ngắn nhưng không cho phép theo học chương trình chính quy. Giới hạn thường tính bằng số tuần hoặc số giờ.
Nếu bạn định học dài hơn, hãy xin đúng loại giấy tờ từ đầu. Chuyển đổi khi đã ở trong nước không phải lúc nào cũng làm được, và nhiều nơi bắt về nước xin lại.
Giữ giấy tờ theo người
Một số nước yêu cầu người nước ngoài luôn mang theo hộ chiếu hoặc thẻ cư trú. Không xuất trình được khi bị kiểm tra có thể bị phạt, dù bạn hoàn toàn ở hợp pháp.
Cách cân bằng hợp lý: mang bản chụp có dấu hoặc thẻ cư trú theo người, để hộ chiếu gốc ở nơi an toàn, và biết chính xác quy định của nước mình đang ở.
Theo dõi thời hạn của chính mình
Không ai nhắc bạn khi sắp hết hạn. Không có tin nhắn, không có thư, và việc bạn quên không phải là tình tiết giảm nhẹ ở bất kỳ đâu.
Hãy đặt lời nhắc trên điện thoại ngay trong ngày đầu tiên, cho mốc trước hạn ít nhất hai tuần. Hai tuần là khoảng đủ để xin gia hạn hoặc đổi vé, còn hai ngày thì không.
Thay đổi hoàn cảnh thì phải báo
Chuyển nhà, đổi số điện thoại, đổi trường, đổi nơi làm việc là những thay đổi mà nhiều nước yêu cầu thông báo trong một thời hạn ngắn.
Không báo thường bị phạt nhẹ, nhưng hậu quả thật nằm ở chỗ khác: thư từ chính thức gửi tới địa chỉ cũ, bạn không nhận được, rồi bị coi là không phản hồi. Đó là cách một chuyện nhỏ thành chuyện lớn.
Quyền được rời đi
Đây là quyền ít được nhắc nhưng rất quan trọng: bạn được rời khỏi nước đó bất cứ lúc nào, trừ khi có quyết định cấm xuất cảnh trong một vụ việc cụ thể.
Nếu bạn phát hiện mình đã vi phạm điều gì đó, chủ động rời đi trước hạn gần như luôn tốt hơn ở lại chờ xem. Thời gian quá hạn càng dài thì hậu quả càng nặng và càng khó gỡ.
Việc nên làm trong tuần đầu
Kiểm tra dấu hoặc hồ sơ điện tử xem thời hạn là bao nhiêu. Đăng ký nơi ở nếu nước đó yêu cầu. Ghi lại địa chỉ và số điện thoại cơ quan đại diện.
Và đọc đúng một lần trang thông tin chính thức dành cho người nước ngoài của nước đó. Một lần đọc trong tuần đầu tiên giải quyết trước phần lớn những rắc rối mà người khác gặp ở tháng thứ sáu.
Hỏi đáp
Làm việc từ xa cho công ty Việt Nam khi đang du lịch có vi phạm không?
Tuỳ nước. Một số nơi chấp nhận vì thu nhập không phát sinh trong nước họ, một số nơi coi là làm việc trái phép. Hãy tra trước.
Tôi ở nhà bạn thì ai phải đi khai báo?
Thường là chủ nhà hoặc người cho ở, trong một thời hạn ngắn. Hãy hỏi họ chứ đừng mặc định là không cần.
Có được mở tài khoản ngân hàng khi đang ở bằng thị thực du lịch không?
Nhiều nước không cho vì yêu cầu chứng minh cư trú. Quy định này thuộc về ngân hàng nhiều hơn là về xuất nhập cảnh.
Quá hạn vài ngày thì có nghiêm trọng không?
Có, và nó tạo ghi chú trong hồ sơ dùng cho các lần xin thị thực sau. Hãy liên hệ cơ quan quản lý xuất nhập cảnh ngay khi phát hiện thay vì im lặng rời đi.
