Ở quá hạn lưu trú: hậu quả và cách xử lý khi lỡ

Phần lớn người ở quá hạn không hề cố ý. Họ nhầm giữa hai con số: ngày hết hạn ghi trên thị thực và thời hạn được ở lại do viên chức ấn định khi nhập cảnh. Hai thứ này hoàn toàn khác nhau, và chỉ con số thứ hai là thứ quyết định bạn phải rời đi ngày nào.

Hai con số, một hiểu nhầm

Thị thực của bạn có thể ghi hết hạn sau một năm. Điều đó nghĩa là trong một năm ấy, bạn được tới cửa khẩu và xin vào. Nó không nói gì về việc mỗi lần vào thì được ở bao lâu.

Thời hạn được ở lại do viên chức tại cửa khẩu quyết định, và thường ngắn hơn nhiều. Ở nước còn đóng dấu, con số đó nằm trong dấu. Ở nước đã bỏ dấu giấy, nó nằm trong hồ sơ nhập cảnh điện tử mà bạn phải chủ động tra. Không tra là không biết, và không biết không phải lý do được chấp nhận.

Hậu quả tăng theo thời gian

Ở hầu hết các nước, hậu quả không phải một mức duy nhất mà tăng dần theo độ dài quá hạn. Quá vài ngày có thể chỉ bị nhắc nhở hoặc phạt tiền. Quá vài tháng thường kèm lệnh cấm nhập cảnh có thời hạn. Quá lâu hơn nữa có thể dẫn tới quyết định trục xuất và lệnh cấm dài.

Ngoài ra, thời gian ở quá hạn thường được ghi vào hồ sơ và ảnh hưởng tới mọi lần xin thị thực sau, kể cả của nước khác. Đây là loại vết mà thời gian làm mờ chứ không xoá.

Gia hạn: phải nộp trước khi hết hạn

Nhiều nước có thủ tục xin gia hạn thời gian lưu trú cho những lý do chính đáng: ốm đau, chuyến bay bị huỷ, việc gia đình đột xuất, hoặc đơn giản là muốn ở thêm trong phạm vi cho phép.

Điểm mấu chốt: phải nộp trước ngày hết hạn. Nộp đúng hạn và đang chờ xét là một tình trạng hoàn toàn khác với đã quá hạn, kể cả khi kết quả chưa có. Nộp sau một ngày thì cơ chế này không còn dùng được nữa.

Nếu đã lỡ quá hạn

Ba việc theo thứ tự, và đừng đảo thứ tự:

1. Đừng tiếp tục ở lại thêm. Mỗi ngày trôi qua làm nhóm hậu quả nặng thêm, và có những mốc mà vượt qua thì không lùi lại được.
2. Hỏi luật sư di trú tại chỗ trước khi tự ra sân bay. Ở một số nước, tự nguyện trình diện và rời đi được xử lý nhẹ hơn nhiều so với bị phát hiện khi xuất cảnh.
3. Giữ mọi bằng chứng về lý do: giấy nhập viện, thông báo huỷ chuyến, giấy tờ về việc gia đình. Chúng là cơ sở để xin xem xét giảm nhẹ.

Đừng tự làm nặng thêm

Ba việc làm cho tình huống xấu đi nhanh nhất: làm việc không được phép trong thời gian quá hạn, dùng giấy tờ không đúng để cố ở lại, và bỏ trốn khi bị phát hiện. Mỗi việc trong đó biến một vi phạm hành chính thành một vấn đề nặng hơn hẳn.

Ngược lại, thái độ hợp tác và chủ động trình bày thường được ghi nhận. Ở nhiều hệ thống, người tự nguyện khắc phục được xử lý khác với người bị phát hiện.

Với người có hồ sơ định cư đang chờ

Nếu gia đình bạn đang có hồ sơ định cư ở chính nước đó hoặc nước khác, việc ở quá hạn có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hồ sơ ấy. Hãy nói rõ toàn bộ tình hình với luật sư ngay từ đầu, đừng giấu, vì chiến lược cho hồ sơ phụ thuộc vào bức tranh đầy đủ.

Giấu rồi để bên xét duyệt tự phát hiện là kịch bản tệ nhất trong mọi kịch bản.

Thói quen phòng ngừa

Ngay sau mỗi lần nhập cảnh, hãy làm ba việc trong năm phút: tra hồ sơ nhập cảnh điện tử hoặc đọc con số trong dấu, ghi ngày phải rời đi vào lịch điện thoại, và đặt một lời nhắc trước đó một tuần.

Với người đi lại nhiều, hãy giữ một bảng ghi ngày vào và ngày ra của từng chuyến. Bảng này vừa giúp bạn không quá hạn, vừa là thứ bạn cần khi làm hồ sơ cư trú hay nhập tịch nhiều năm sau.

Hỏi đáp