Đây là tình huống hầu như không ai chuẩn bị, vì ai cũng nghĩ nó không xảy ra với mình. Nhưng mỗi ngày trên thế giới có hàng nghìn lượt bị từ chối nhập cảnh, và phần lớn trong số đó là những người hoàn toàn ngay thẳng vướng vào một vấn đề giấy tờ. Biết trước trình tự giúp bạn giữ được những thứ còn giữ được.
Quyết định được lập thế nào
Viên chức tại quầy không tự mình kết luận ngay. Thông thường họ chuyển bạn sang khu kiểm tra lần hai, nơi một viên chức cấp cao hơn xem lại hồ sơ và hỏi thêm. Chỉ sau bước đó mới có quyết định chính thức.
Nếu quyết định là không cho nhập cảnh, bạn sẽ được lập một văn bản ghi rõ căn cứ. Hãy xin bản sao của văn bản này và giữ cẩn thận. Nó là thứ duy nhất cho biết chính xác lý do, và bạn sẽ cần nó cho mọi việc về sau, từ khiếu nại tới việc xin thị thực lần sau.
Bạn được và không được làm gì
Trong thời gian chờ, bạn thường được giữ trong khu vực chờ có kiểm soát, chưa chính thức nhập cảnh nên chưa vào lãnh thổ nước đó về mặt pháp lý. Điều này giải thích vì sao quyền của bạn ở đây hẹp hơn nhiều so với khi đã ở trong nước.
Những điều bạn thường được làm: yêu cầu hỗ trợ ngôn ngữ, liên hệ với cơ quan đại diện của Việt Nam, thông báo cho người nhà, yêu cầu nước uống và thuốc men, và được biết lý do bằng văn bản. Những điều thường không được: tự ý rời khu vực, dùng điện thoại ở một số khu, hoặc từ chối hợp tác rồi chờ đổi ý.
Liên hệ cơ quan đại diện
Hãy nêu đề nghị này sớm và bình tĩnh, ngay khi thấy việc có thể kéo dài. Cơ quan đại diện không có thẩm quyền buộc nước sở tại cho bạn vào, nhưng họ có thể xác minh nhân thân, hỗ trợ liên lạc, và can thiệp nếu bạn bị đối xử không đúng.
Hãy lưu sẵn số điện thoại và địa chỉ của cơ quan đại diện Việt Nam tại nước bạn đến, ngay trong điện thoại, trước mỗi chuyến đi. Tìm số này khi đang bị giữ và không có mạng là việc gần như bất khả thi.
Chuyến bay về
Theo thông lệ quốc tế, hãng bay đã chở bạn tới có trách nhiệm chở bạn về. Điều đó không có nghĩa là miễn phí: nhiều hãng sau đó tính chi phí này cho hành khách, và bạn cũng mất tiền vé của chặng tiếp theo cùng các đặt chỗ khác.
Bạn thường được xếp lên chuyến bay sớm nhất có thể, có khi trong vài giờ, có khi phải chờ tới hôm sau. Trong thời gian chờ, bạn ở lại khu vực có kiểm soát chứ không được ra ngoài.
Dấu vết để lại
Một lần bị từ chối nhập cảnh được ghi vào hệ thống của nước đó, và ở nhiều nơi còn được chia sẻ trong khối các nước liên quan. Một số nước đóng dấu huỷ hoặc dấu ghi chú vào hộ chiếu.
Hệ quả thực tế: các lần xin thị thực sau, kể cả của nước khác, thường có câu hỏi bạn đã từng bị từ chối nhập cảnh hay bị trục xuất khỏi nước nào chưa. Phải khai trung thực. Việc từng bị từ chối một lần vì lý do giấy tờ không tự nó chặn bạn mãi mãi; khai gian về nó thì mới thành vấn đề lâu dài.
Khiếu nại
Nhiều nước có thủ tục khiếu nại quyết định từ chối nhập cảnh, nhưng thường phải làm từ bên ngoài lãnh thổ và trong một thời hạn nhất định. Điều kiện tiên quyết là bạn có văn bản ghi căn cứ từ chối.
Nếu lý do là hiểu nhầm về giấy tờ và bạn có bằng chứng ngược lại, việc khiếu nại đáng làm. Nếu lý do là bạn thật sự không đủ điều kiện, thì thứ đáng đầu tư hơn là chuẩn bị lại hồ sơ cho lần sau.
Ba việc làm ngay khi về tới nhà
- Ghi lại toàn bộ diễn biến khi còn nhớ rõ: thời gian, được hỏi gì, ai xử lý, nói gì.
- Chụp và lưu văn bản từ chối cùng mọi giấy tờ liên quan.
- Nếu bạn định quay lại nước đó, hỏi một luật sư di trú trước khi nộp hồ sơ mới.
Hỏi đáp
Bị từ chối một lần thì có bị cấm vĩnh viễn không?
Không tự động. Hậu quả tuỳ lý do và tuỳ nước, từ việc chỉ ghi nhận cho tới thời hạn cấm nhập cảnh. Văn bản bạn nhận được sẽ nêu rõ.
Tôi có phải trả tiền vé về không?
Hãng bay chở bạn về theo thông lệ, nhưng nhiều hãng sau đó tính chi phí cho hành khách. Bạn cũng mất các đặt chỗ khác trong hành trình.
Có phải khai việc này khi xin visa nước khác không?
Có, nếu mẫu đơn hỏi. Hãy khai trung thực, vì khai gian gây hậu quả nặng hơn nhiều so với chính sự việc.
Người nhà ở ngoài có giúp được gì không?
Họ có thể liên hệ cơ quan đại diện và cung cấp giấy tờ bổ sung nếu được yêu cầu. Hãy báo cho họ sớm và cho họ biết bạn đang ở đâu.
