Sau khi lấy hành lý, bạn đi thêm vài chục bước rồi gặp hai cánh cửa. Nhiều người coi đó là chuyện chọn hàng nào ngắn hơn. Thực ra bước qua một trong hai cánh cửa đó là một lời khai chính thức, và nó có hậu quả pháp lý giống như ký tên vào một tờ giấy.
Hai lối nghĩa là gì
Luồng xanh nghĩa là bạn tuyên bố mình không mang theo thứ gì phải khai báo. Luồng đỏ nghĩa là bạn có thứ cần khai và muốn khai ngay.
Không có lối thứ ba cho người phân vân. Nếu bạn không chắc món đồ trong vali có phải khai hay không, lối đúng là luồng đỏ, vì ở đó bạn được hỏi và được hướng dẫn, còn ở luồng xanh bạn đã tự trả lời rồi.
Vì sao chọn sai lại nặng
Nếu bạn đi luồng đỏ và món đồ hoá ra không được phép mang vào, hậu quả thường chỉ là món đồ bị giữ lại hoặc phải nộp thuế. Bạn đã trung thực, và hệ thống ghi nhận điều đó.
Nếu bạn đi luồng xanh và bị phát hiện, tính chất đổi hẳn: từ một món hàng sai quy định thành một lời khai gian. Mức phạt cao hơn nhiều, và với một số nước còn kèm ghi chú trong hồ sơ mà bạn mang theo suốt nhiều năm.
Luồng xanh không phải là không bị kiểm
Đây là hiểu nhầm phổ biến nhất. Luồng xanh chỉ có nghĩa là không có kiểm tra bắt buộc, chứ không có nghĩa là không ai được kiểm.
Nhân viên hải quan có quyền dừng bất kỳ ai ở luồng xanh để kiểm tra ngẫu nhiên hoặc theo đánh giá của họ. Việc bị gọi lại không phải là dấu hiệu bạn đã làm sai điều gì.
Họ dựa vào đâu để chọn người
Một phần là ngẫu nhiên thật. Một phần dựa trên hồ sơ hành trình: bạn bay từ đâu, đi bao lâu, đã từng bị ghi chú gì chưa.
Phần còn lại là quan sát trực tiếp, và đây là chỗ hay gây oan. Người đi vội, mắt liếc quanh, hoặc đổi hướng khi thấy nhân viên là những tín hiệu mà người làm nghề này được huấn luyện để chú ý. Đi thẳng, tốc độ bình thường, là cách tốt nhất và cũng là cách tự nhiên nhất.
Máy soi và chó nghiệp vụ
Nhiều sân bay soi toàn bộ hành lý ở cả hai luồng bằng máy đặt ngay lối ra, nhanh tới mức hành khách không nhận ra. Ngoài ra còn có chó nghiệp vụ, thường đánh hơi chất cấm và cả nông sản.
Chó dừng lại cạnh vali bạn không có nghĩa bạn mang thứ bất hợp pháp. Một quả táo quên trong ngăn ngoài từ chuyến bay là đủ để nó phản ứng, và đây là tình huống rất hay gặp.
Tờ khai giấy và tờ khai điện tử
Một số nước vẫn phát tờ khai giấy trên máy bay; nhiều nước đã chuyển sang khai trước bằng điện thoại, có mã vạch để quét tại cửa ra.
Với nước khai điện tử, hãy làm trước khi hạ cánh, lúc còn sóng mạng ở nhà hoặc ở sân bay đi. Ngồi giữa dòng người để điền mẫu trên điện thoại chập chờn là cách mở đầu tệ cho một chuyến đi.
Điều gì thường phải khai
Danh sách khác nhau giữa các nước nhưng bốn nhóm lặp lại gần như ở đâu cũng có: tiền mặt vượt ngưỡng, thực phẩm và nông sản, hàng hoá vượt định mức miễn thuế, và các vật phẩm bị kiểm soát như vũ khí hay dược phẩm đặc biệt.
Hãy đọc bảng chỉ dẫn ở lối vào khu hải quan; chúng luôn được treo và luôn nêu ngưỡng cụ thể của nước đó. Mười lăm giây đọc bảng tiết kiệm rất nhiều rắc rối.
Khi bị gọi vào kiểm tra
Hãy mở vali khi được yêu cầu, trả lời ngắn gọn, và đừng tự ý thò tay lấy đồ ra khi chưa được phép. Nhân viên muốn tự mình nhìn thấy thứ tự bên trong.
Nếu có món đồ bạn quên mất là mình mang theo, hãy nói ra ngay lúc đó. Nói trước khi bị tìm thấy luôn tốt hơn, và trong nhiều trường hợp nó chuyển câu chuyện từ vi phạm sang sơ suất.
Người đi cùng gia đình
Định mức miễn thuế thường tính theo đầu người, nhưng một số nước không cho cộng dồn định mức của trẻ nhỏ. Mua một món đắt tiền rồi định chia định mức cho cả nhà là cách hiểu sai khá phổ biến.
Với tiền mặt thì ngược lại: nhiều nước tính theo tổng số tiền mà cả nhóm đi cùng mang theo. Chia nhỏ tiền cho từng người trong gia đình để né ngưỡng khai báo bị coi là hành vi cố ý.
Ra khỏi cửa rồi thì sao
Một khi bạn đã bước qua lối ra và vào khu vực công cộng, lời khai coi như hoàn tất. Quay lại nói thêm lúc đó khó hơn nhiều và không phải nơi nào cũng nhận.
Vì vậy hãy dành đúng một phút trước hai cánh cửa để rà lại trong đầu: tiền mặt bao nhiêu, có đồ ăn nào không, có món quà nào đắt tiền không. Một phút đó là cả phần quyết định.
Hỏi đáp
Tôi đi luồng xanh rồi mới nhớ ra có mang trái cây, phải làm sao?
Nếu chưa ra khỏi khu vực, hãy quay lại nói với nhân viên ngay. Tự khai muộn vẫn nhẹ hơn rất nhiều so với bị phát hiện.
Sân bay không thấy có hai luồng thì sao?
Một số nơi chỉ có một lối ra và mọi người đều đi qua máy soi. Khi đó khai báo được thực hiện bằng tờ khai hoặc bằng câu hỏi trực tiếp.
Quà tặng có phải khai không?
Quà vẫn là hàng hoá và vẫn tính vào định mức miễn thuế. Giá trị mới là thứ quyết định, không phải mục đích sử dụng.
Bị giữ đồ thì có lấy lại được không?
Tuỳ loại. Hàng vượt định mức thường lấy lại được sau khi nộp thuế, còn nông sản và thực phẩm bị cấm thì thường bị tiêu huỷ tại chỗ.
