Ở phần lớn các cửa khẩu, có một phòng nằm ngay cạnh khu quầy kiểm tra. Khi viên chức cần thêm thông tin mà hàng phía sau đang dài, họ mời bạn sang phòng đó. Đây là thủ tục hành chính bình thường, không phải một cáo buộc, và phần lớn các lượt kết thúc bằng việc bạn được cho vào.
Vì sao bạn được mời sang
Lý do thường rất đời thường:
- Giấy tờ cần xác minh thêm. Thị thực mới cấp, hộ chiếu vừa được cấp lại, hoặc dấu cũ khó đọc.
- Câu trả lời chưa rõ. Bạn nói mục đích du lịch nhưng mang theo nhiều hành lý bất thường, hoặc không nhớ được địa chỉ nơi ở.
- Trùng tên hoặc trùng thông tin với một hồ sơ khác trong hệ thống. Chuyện này xảy ra nhiều hơn người ta tưởng.
- Kiểm tra ngẫu nhiên. Một tỷ lệ nhất định được chọn không theo lý do nào cả.
- Lịch sử đi lại cần làm rõ: đi lại rất dày, hoặc từng ở lâu ở nước đó.
Chuyện gì diễn ra bên trong
Thường là bạn ngồi chờ, rồi được gọi lên hỏi thêm vài câu và xem lại giấy tờ. Có nơi kiểm tra hành lý kỹ hơn. Thời gian dao động từ vài chục phút tới vài giờ, phần lớn là chờ chứ không phải bị hỏi liên tục.
Bạn có thể được yêu cầu cung cấp thêm bằng chứng về mục đích chuyến đi: vé về, đặt phòng, thư mời, giấy tờ công việc, chứng minh tài chính. Đây là lý do nên lưu sẵn những thứ đó trong điện thoại ở dạng xem được cả khi không có mạng.
Nên làm gì
- Giữ bình tĩnh và trả lời ngắn, đúng câu được hỏi. Kể dài mở ra những câu hỏi mới không cần thiết.
- Nói thật. Mâu thuẫn giữa lời bạn nói và giấy tờ là thứ dễ thấy nhất và gây hại nhất.
- Không biết thì nói không nhớ rõ. Đoán bừa một ngày tháng rồi sai còn tệ hơn nhiều.
- Đề nghị hỗ trợ ngôn ngữ nếu cần. Gật đầu cho qua một câu bạn không hiểu là rủi ro lớn.
- Hỏi cho rõ mình đang ở tình trạng nào và việc này dự kiến kéo dài bao lâu.
Nên tránh gì
- Đừng tỏ ra khó chịu hay tranh cãi. Viên chức tại cửa khẩu có thẩm quyền rất rộng, và tranh cãi không đổi được kết quả nhưng đổi được thái độ đối với bạn.
- Đừng đưa thêm giấy tờ không được hỏi. Nó không làm mọi việc nhanh hơn.
- Đừng gọi điện hay quay phim nếu chưa được phép. Nhiều nơi cấm dùng điện thoại trong khu vực này.
- Đừng ký bất cứ giấy gì bạn không đọc và không hiểu. Hãy yêu cầu giải thích hoặc bản dịch trước khi ký.
Về điện thoại và thiết bị
Ở một số nước, viên chức biên phòng có quyền yêu cầu xem thiết bị điện tử. Phạm vi quyền này khác nhau rất nhiều giữa các nước và cũng khác nhau giữa công dân và khách nước ngoài. Nếu việc này xảy ra, hãy hỏi rõ cơ sở của yêu cầu và ghi nhớ diễn biến. Với người thường xuyên mang dữ liệu công việc nhạy cảm, cách phòng đơn giản nhất là không mang dữ liệu đó theo người khi qua biên giới.
Thời gian trong phòng chờ dài hơn bạn nghĩ
Một điều ít ai chuẩn bị: bạn có thể ngồi rất lâu mà không ai nói gì với mình. Điều đó không phải dấu hiệu xấu, nó chỉ phản ánh việc viên chức đang xử lý nhiều người cùng lúc và việc của bạn nằm trong hàng đợi.
Ba thứ nên có sẵn trong túi xách tay cho tình huống này: nước uống, thuốc đang dùng, và sạc dự phòng. Nếu bạn đi cùng trẻ nhỏ, thêm đồ ăn nhẹ và thứ gì đó cho trẻ ngồi yên. Những thứ này để trong vali ký gửi thì vô dụng, vì hành lý lúc đó chưa tới tay bạn.
Nếu quá trình kéo dài và bạn cần dùng nhà vệ sinh hoặc cần thuốc, hãy nói rõ với nhân viên trực. Đây là yêu cầu bình thường và thường được đáp ứng ngay.
Khi nào nên liên hệ ra ngoài
Nếu việc kéo dài nhiều giờ, hoặc bạn được thông báo sẽ không được nhập cảnh, hãy đề nghị được liên hệ với cơ quan đại diện của Việt Nam tại nước đó. Đề nghị này là quyền thông thường của người nước ngoài, và nên nêu một cách bình tĩnh chứ không phải như một lời đe doạ.
Cũng nên báo cho người đón hoặc người nhà biết bạn đang bị giữ lại, để họ không hoảng khi bạn không ra đúng giờ.
Sau khi được cho vào
Hãy ghi lại ngắn gọn những gì đã xảy ra: thời gian, được hỏi gì, có bị lập biên bản không. Nếu lần sau bạn quay lại nước đó, những ghi chép này giúp bạn chuẩn bị tốt hơn và trả lời nhất quán.
Hỏi đáp
Bị mời vào phòng riêng có nghĩa là tôi sắp bị từ chối không?
Không. Phần lớn các lượt kiểm tra lần hai kết thúc bằng việc được cho vào. Nó là bước xác minh, không phải kết luận.
Tôi có quyền không trả lời không?
Quyền của khách nước ngoài tại cửa khẩu hẹp hơn nhiều so với khi đã ở trong lãnh thổ. Từ chối trả lời thường dẫn tới việc không được cho vào. Hãy trả lời trung thực và ngắn gọn.
Tôi được giữ lại bao lâu?
Không có mốc chung, từ vài chục phút tới vài giờ. Nếu kéo dài bất thường, hãy hỏi rõ tình trạng của mình và đề nghị liên hệ cơ quan đại diện.
Nên chuẩn bị sẵn những gì phòng khi bị hỏi thêm?
Vé khứ hồi, đặt phòng hoặc địa chỉ nơi ở, thư mời nếu có, giấy tờ công việc và chứng minh tài chính. Lưu ở dạng xem được khi không có mạng.
